Ruiny zamku w Krupem
Zamek w Krupem, ruiny zamku bastejowego zbudowanego w 2. połowie XVI w. przez podkomorzego chełmskiego Pawła Orzechowskiego na fundamentach średniowiecznej siedziby rodu Krupskich, we wsi Krupe koło Krasnegostawu (woj. lubelskie). Zamek został zniszczony w czasie potopu szwedzkiego. Odrestaurowany, spłonął pod koniec XVIII w. i od tej pory zaczął popadać w ruinę. |
![]() Na mapie, która wczyta się za chwilę zaznaczone są wybrane miejsca. |
|
W odległości ok 26 km od Chełma (4 km za Rejowcem i 8 km przed Krasnystawem) znajdują się ruiny największego i jedynego zachowanego w takim stanie zamku warownego na Ziemi Chełmskiej.
W 1577 r. jeden z najbogatszych w tamtych czasach szlachcic tej ziemi, podkomorzy chełmski i zagorzały arianin - Paweł Orzechowski - wykupił wieś Krupe (przedtem należącą do rodziny Krupskich). Wieś ta powiększyła majątek szlachcica, który i tak już był niemały. Pod koniec XVI w. Orzechwoski posiadał około 20 wsi, kilka miast i dworów.
Pod koniec XVI w. zrodził się w głowie arianina, pomysł wybudowania obronnego dworu. Na miejsce przyszłej warowni wybrano właśnie Krupe. Dogodna lokalizacja w niedalekiej odległości od Krasnegostawu i Chełma, teren otoczony stawem i rzęką sprzyjały takiej decyzji.
Z początku plan zakładał powstanie niedużego dworu obronnego ale w trakcie budowy, projekt stale się rozrastał aż w końcu powstał wspaniały warowny zamek, otoczony pięknym parkiem, fosą i stawem. Po kilku latach (1604-1608) zamek ponownie został rozbudowany. Powstały obiekt obejmował zlokalizowany w części płn.-zach.zamek właściwy z pomieszczeniami mieszkalnymi, mały dziedziniec otoczony murem z bramą i sześcioboczną basteją. Mury zamku zwieńczone były attykami i ozdobnymi gzymsami a sciany ozdobione sgrafittem z motywami roślinnymi. W trzech narożnikach murów okalających podzamcze znajdowały się basteje pełniące funkcję obronne na wypadek ataku.
Właściciel zamku - Paweł Orzeczowski nie za długo cieszył się swoim dziełem. Zmarł w 1612 r. Mimo wszystko zarówno jeszcze przed jego śmiercią jak i kilkadziesiąt lat po niej, zamek tętnił zyciem. Bogato wyposażone sale balowe gościły najznakomitszych Ziemi Chełmskiej tamtych czasów. Właściciele zamku nie stronili od uciech dnia codziennego. Z przepychem urządzony pałac tętnił życiem do 1648 r. Wówczas to kozackie wojska Chmielnickiego ostrzelały ogniem artyleryjskim krupiecki zamek. Forteca padła, jej załogę zabito a zamek splądrowano. Ostatecznego dzieła zniszczenia dokonały wojska szwedzkie kilka lat później.
Zamek popadł w ruinę a kolejni spadkobiercy nie byli w stanie odbudować wspaniałej warowni. Przez następne pozostałości zespołu zamkowego były częściowo rozbierane, a materiał wykorzystywano do innych budowli. Okres działań wojennych I i II wś oraz nieszczące działania natury ostatecznie doprowadziły zamek do kompletnej ruiny.
W 1962 r. dokonano częsciowej konserwacji ruin zamku. Wzmocniono mury, zrekonstuowano niektóre ubytki. Do dzisiaj zachowała się większość ścian zewnętrznych zamku. Na częściowo odrestaurowanej północno-wschodniej ścianie zachowały się resztki renesansowych fresków i attyka zwięczająca wysokie mury rezedyncji. Po przeciwległej stronie stoi do dziś jedna z baszt niegdyś chroniących zamek. W jej środku widoczne są m. in. pozostałości dawnych sklepień i ciągi kominowe przy których niegdyś stały zapewne pięknie ozdobione piecie, a do dziś na pozostałoscich dawnego tynku wciąż widoczne są okopcenia.
W sąsiedztwie zamku znajduje się dawny dwór szlachecki wybudowany w 1780 r. przez potomka Mikołaja Reja - Jana Michała Reja. Dziś także w runie. Niedawno wykupiony przez prywatnego właściciela powoli acz jednak odzyskuje swój blask.
Fotografie


